The above picture was recently taken by Mr Tuan, the former deputy general director of VTV who just resigned in his own will, which is a very rare, if not unique, case in Viet Nam. He took this picture during his trip to a mountainous commune in the north of Vietnam (named Suoi Giang). I find the picture a very true and graphic demonstration of children's hardship in rural Viet Nam. Below is the story about the children's poor condition in Suoi Giang and how we can help. (If you are interested in reading the article in English, please let me know and I will translate it into English for you.)
Trích từ Blog Trần Đăng Tuấn:
(GDVN) - Thưa anh Tuấn, cho phép em được xin lỗi và xấu hổ. Xin lỗi về sự vô cảm của mình thời gian qua đối với đồng loại.
LTS: Sau khi Báo điện tử Giáo dục Việt Nam đăng bài viết cảm động của nhà báo Trần Đăng Tuấn, nguyên Phó TGĐ Đài Truyền hình Việt Nam về ước mơ nhỏ nhoi nhưng dường như không thể thực hiện được của các em học sinh nội trú Suối Giàng (Yên Bái): Có một bữa thịt mỗi ngày, Tòa soạn đã nhận được bức thư tâm huyết của một Doanh nhân. Anh khẳng định mình sẽ đóng góp và tham gia đoàn hảo tâm của Báo, mang tiền quà lên cho các em học sinh Suối Giàng, nhưng nhất quyết “Báo không được nêu tên tôi. Sẽ rất nực cười khi ai đó đóng lợi dụng sự khốn khó của các em học sinh để lăng xê tên tuổi”.
Thưa anh Trần Đăng Tuấn. Em biết danh anh lâu lắm rồi, nhưng em chỉ thực sự hiểu và ngả mũ sau khi anh viết đơn từ chức Phó TGĐ Đài THVN!
Em cũng đã từng là một chức sắc, nhỏ thôi, nhưng khi em quyết định từ bỏ nó để mạnh dạn làm doanh nghiệp, em đã phải suy nghĩ cả năm trời. Bổng lộc và quyền lực là thứ khiến một số người có thể đánh đổi bằng cả nhân cách.
Điều đáng sợ hơn, với không ít người, nhiều khi bước vào một cương vị nào đó, họ đã tự mình đóng ngay cánh cửa chia sẻ, yêu thương, đồng cảm đối với những số phận bình thường, những số phận đồng cảnh ngộ trước kia của họ.
Sống trong nịnh bợ, tiền tài, cung phụng họ sẽ quên rơi nước mắt trước những cảnh lầm than; sống trong những chiếc xế hộp tiền tỉ, nhà hàng khách sạn xa hoa, họ làm sao va đập với đời thực bụi bặm kẹt đường, mớ rau con cá tăng giá vùn vụt bóp nghẹt hầu bao người lao động.
Nói dài dòng như vậy để em đi đến việc tự trách mình, dù không có cương vị gì trong xã hội, nhưng em đã vô cảm một thời gian dài. Em vô cảm không phải vì em không xót thương những số phận đáng thương trong xã hội như các em học sinh Suối Giàng anh đã gặp. Em vô cảm vì mình đã bị cuốn vào một guồng quay làm ăn kinh tế để không còn thời gian để đi, nhìn, va đập và thấu hiểu cảnh sống của bao người trong xã hội. Chưa quan tâm thì không thấu hiểu. Không thấu hiểu thì khó sẻ chia. Khó sẻ chia thì dù tâm có tốt đến đâu cũng trở thành kẻ nguội lạnh, vô cảm.
"Cảm ơn anh đã góp một phần khơi dậy nhân tình và nhân tính trong biết bao trái tim người Việt"
Đọc những dòng của anh về ước mơ nhỏ nhoi một bữa thịt của các em học sinh, em đã không ngủ được. Và em tự giận mình. Em nhớ lại những năm tháng trọ học của mình, nếu không có nhưng bát cơm nguội mỗi ngày mà cô bạn hàng xóm bí mật mang cho em, thì chắc bây giờ em vẫn chỉ là một lực điền vác cày cuốc cắm cúi lao động ở một miền quê nào đó.
Đã từ lâu, em cũng muốn đóng góp một chút gì đó cho xã hội; đã từ lâu em biết rằng khắp dải đất hình chữ S này, còn có bao cảnh đời thậm chí còn khốn khó hơn ở Suối Giàng… Thế nhưng em vẫn không chịu dứt công việc mà đi, mà nhìn, mà rung lên từng nhịp xót xa như anh đã xót xa khi trở lại Suối Giàng.
Đã bao lần trên đường đi làm, đi công tác, em nhìn thấy một cụ già tật nguyền lết trên đường ăn xin, một cháu bé bị người lớn bêu nắng ở ngã tư để kiếm tiền bố thí, em đã định dừng lại để giúp đỡ, nhưng lại chặc lưỡi: Mình bận quá, không nên giúp lẻ tẻ mà nên giúp những gói cho nhiều người. Cái dự định “giúp nhiều người ấy”, đến nay, thật xấu hổ, vẫn chỉ nằm trong ngăn kéo trên não.
"Ngay sau lá thư này em sẽ đi lên Suối Giàng và biết bao nơi khốn khó như Suối Giàng"
2.000 đ là đủ một miếng thịt – đậu cho một học sinh miền núi. Ai đó đã tính nó không bằng một cốc trà đá vỉa hè ở Hà Nội, Sài Gòn và nhiều nơi khác. Chả cần phải so sánh làm gì những bữa ăn tiền triệu của ông nọ bà kia – nếu dùng đúng, có thể làm thay đổi hẳn số phận nhiều đứa trẻ; chẳng phải làm phép tính một chiếc xe ô tô ai đó cưỡi có giá bằng vài ngàn con trâu hoặc sẽ quy đổi thành hàng chục triệu miếng thịt cho học sinh nghèo… So sánh làm gì, trước khi chê bai người khác, mỗi người hãy góp 2.000 đ cho các em. Hàng triệu cái 2.000 đ là hàng triệu trẻ em có tí đạm mỗi ngày.
Thưa anh Tuấn, cho phép em được xin lỗi và xấu hổ. Xin lỗi về sự vô cảm của mình thời gian qua đối với đồng loại. Cảm ơn anh đã góp một phần khơi dậy nhân tình và nhân tính trong biết bao trái tim người Việt, tạo một cú hích lương tâm để con người đừng vô cảm nữa với con người.
Ngay sau lá thư này em sẽ đi lên Suối Giàng và biết bao nơi khốn khó như Suối Giàng. Bạn bè em cũng sẽ đi cùng. Những tấm lòng được kết nối trái tim.
Kính chúc anh sức khỏe, thành đạt, chúc anh tiếp tục đi nhiều để đánh động lương tâm.
Kính bút.
Một người em
______________________________
Hôm nay lên Suối Giàng
Sáng nay, lần đầu tiên lên Suối Giàng, định ngắm mấy cây chè cổ thụ. Vào tuổi này, có lúc chợt lo là nhiều cái lạ ở đất nước, mình đã nghe, biết từ lúc còn là trẻ con, mà giờ chưa nhìn thấy tận mắt. Vậy có thời gian thì phải đi để biết. Nhưng quả thật thời gian là cái gần một năm qua mình có ít nhất.Cứ tiếp tục thế này thì cũng gay đây. Gọi cho Tiến Trọc, rủ đi cùng. Tiến Trọc chối đay đảy, rằng vừa lang thang một tháng (thằng cha này số sướng)ở Tây Nam bộ, nay phải cày kịch bản bù. Thì thôi vậy!
Xe lên đến trung tâm xã Suối Giàng, thế nào lại đỗ ngay trước cửa trường học. Mấy trăm đứa trẻ con đang tập thể dục. Ngay cạnh đó là mấy dãy nhà nội trú của chúng nó. Không hiểu sao, cứ nhìn thấy trẻ con miền núi là mình mê. Cậu chủ quán trước cửa trường, sau mới biết rằng có vợ là giáo viên, cho biết : Trường tiểu học có 80 đứa nội trú. Phải có từ 100 đứa nội trú trở lên mới có chế độ hỗ trợ của nhà nước. Khu nội trú này dân nuôi hoàn toàn. Cha mẹ góp gạo mỗi tuần hai kg, và 5 ngàn tiền thức ăn. Bọn mình không tin, cứ lục vấn mãi : Sao lại 5 ngàn thì chúng nó ăn uống kiểu gì ?. Cậu ta cứ khăng khăng đúng thế, đúng thế. Vừa lúc có một bác người Mông xách xô nước đi ngang, cậu chủ quán bảo : Đấy, ông này nấu cơm cho chúng nó . Thế là bọn mình đi theo luôn. Trèo tắt qua mấy dãy nhà trên đồi, đi thẳng vào cổng Ủy ban Xã Suối Giàng, rồi vòng ra sau nhà Ủy ban, thì có cái lều tường che gỗ ván, giữa có cái bếp đang đỏ lửa , ngoài cửa có cái chậu tắm lớn đầy những cái bát to bẩn chưa rửa. Một loại bát như nhau. Trong bếp ngoài nồi cơm đang nấu, một nồi nữa chắc để nấu canh, còn thì chẳng có đồ đạc gì cả.
Hỏi : 80 đứa chỉ ăn cái nồi cơm này đủ à ?. Bác H Mông nói : Nồi to lắm đấy, 13 -14 cân gạo mới đầy đấy. Lại hỏi : Thế ăn cơm với cái gì ? – Với canh rau…. Bây giờ mới nhìn ra chỗ tôi tối có mấy bó rau cải bé tẹo, mà lại đã úa vàng một nửa . Không hiểu canh nấu với gì, vì mắm muối giấu ở đâu, chứ không có trong bếp. Hỏi : Sao ít rau thế? – Ừ, không đủ đâu, phải mua thêm nữa đấy . Thế có thịt cá ăn bao giờ không ?- Không có đâu, bao giờ bố mẹ đóng thêm tiền thì mua cho ăn một bữa có thịt.
Một nồi cơm ( hy vọng là đủ) và một nồi canh rau cải ( gồm xô nước vừa được xách lên, mấy bó rau, chắc ít muối, mắm, dầu mỡ cho vào nữa – nhưng quả thật bọn mình không thấy chúng được cất chỗ nào, chắc không có trong bếp vì sợ chó mèo hay ăn trộm chăng ?). Đó là bữa ăn trưa cho 80 mầm non của đất nước vào ngày 22 tháng 9 năm 2011. Tức là khi đất nước đã bước vào thập kỷ thứ hai của thế kỷ 21. Là sau một năm tưng bừng kỷ niệm 1000 năm Thăng Long, là năm đầu của nhiệm kỳ Đại Hội 11…vv..và ..vv..
Bọn mình nói : Trưa nay bác mua thịt cho chúng nó ăn được không?. Bạn mình đưa ít tiền. Mình đưa thêm nữa, hỏi: Đủ mua thịt chưa?. Bác người Mông : Đủ chứ, đủ chứ. Chốc nữa lên xem chúng nó ăn thịt mà.. Nói xong bác đi xuống chợ ngay, hình như chợ gần thôi, ở mé núi bên kia.
Lúc đi xuống, cậu lái xe, vốn ít nói, văng ra: Mẹ, ăn uống thế này trẻ con sống thế nào được!
Sống thì chắc được thôi , nhưng mình nghĩ học khó vào lắm . Hồi đi học , lúc nào mình cũng muốn ăn , dù bố mẹ nuôi nấng đầy đủ hơn bọn trẻ con hàng xóm nhiều . Khi bắt đầu đi học đại học ở Thanh xuân , cả ngày thấy đói . Ăn tập thể , xong bữa, rửa bát cầm về, dọc đường từ nhà ăn đến phòng ở đã thấy thèm ăn nữa. Cơm không thịt ăn đủ suất rồi mà bụng cứ như chưa ăn. Ngồi trên lớp, lúc nào cũng nghĩ đến ăn. Tối bọn chúng nó rủ sang phòng con gái tán, mình không đi, vì nhìn mặt con gái cũng thích nhưng đang nói chuyện tự nhiên thấy đói thì không thích gì nổi nữa . Mình hình dung sự thèm ăn là một thằng cha khả ố, nó cứ ngồi chồm chỗm trong người ta, lúc nào nó cũng nhắc là nó đang ở đây, ở đây..Nó cứ ngồi đấy thì cảm xúc không từ trong ra ngoài được, chữ nghĩa với toán, tính không từ trên bảng chui vào đầu được.
Từ bếp vào chỗ học sinh nội trú ở. Có giường tầng, mỗi buồng có bảng ghi ở cửa “ Nhóm bản Lóp”, “ Nhóm bản…”.. Chăn chiếu bẩn lắm. Nhưng thôi, cái này mình nhìn thấy nhiều rồi. Được cái nhà cũng kín, mùa đông trên núi nhà kín là quan trọng nhất.
Sang bên khu nội trú (cũng dân nuôi) của trường trung học thì nhà cửa có vẻ tuềnh toàng hơn nhiều. Mùa đông thế này chết rét mất. Các cô giáo ở ngay cùng dãy với học sinh. Một cô khi từ dưới đi lên nhìn cứ tưởng học sinh, vì thấp nhỏ, mặc cái áo khoác trắng như đồng phục, đến nơi nghe cô ấy nói mới hiểu là cô giáo. Bếp chung luôn với khu giường tầng, cả hai bếp đều đỏ lửa hun hai cái nồi to đen, mở ra thấy một nồi cơm, một nồi canh bí. Mình tò mò cúi hẳn xuống nhìn, thấy mấy miếng xanh xanh cứ nhảy lộn tùng phèo trong đó ( lửa rất to, ở đây không thiếu củi). Hình như cũng có ít váng mỡ. Hỏi : Thế có món gì nữa không hả cô ?. Cô giáo chỉ gói nilon nhỏ trên bàn, mình cầm lên xem, thì ra mấy miếng cá khô. Có 45 đứa cấp hai nội trú ăn ở đây, cũng tiêu chuẩn 5 ngàn /tuần. Nhưng bọn này có vẻ được ăn khá hơn lũ cấp 1. Các cô giáo bớt tiền lương của mình, cộng vào tiền bố mẹ góp, để mua thức ăn. Theo nhẩm tính thì mỗi tháng 45 đứa có 900 ngàn tiền thức ăn ( trừ gạo) do bố mẹ góp. Tiền các cô giáo cho thêm cũng chừng ấy nữa. Bình quân chúng nó mỗi đứa mỗi ngày có được 2.000 đ tiền thực phẩm ( bên cấp 1 chỉ 1 ngàn/ngày, như ông nấu cơm nói cho chúng tôi biết) . Quy củ hơn bên cấp I, bên này đều đặn mỗi tuần được một bữa ăn thịt . Cụ thể là: Mua dưới chợ 1 kg loại thịt rẻ nhất, rồi kho lẫn với đậu phụ ( cái này mình biết rồi , hôm ở gần Mèo Vạc mình cũng nhìn trẻ con trường nội trú ăn cơm, thấy chúng nó ăn cái món gì cứ trắng trắng, mình cầm bát lên nhìn kỹ, thì ra là đậu phụ màu trắng có lẫn thịt mỡ bèo nhèo, cũng màu trắng, cái bát nhôm méo cũng trăng trắng nữa, hóa ra một món màu sắc như vậy. Hôm đó các thày cô giáo nói thật là có khách đến thăm nên mới thêm món đó, chứ theo lịch thì chưa đến ngày có món ăn mặn).
100 ngàn đồng, thế là cả khu nội trú có món thịt cộng đậu phụ kho. Còn như bây giờ, một tuần may ra chúng nó mới có một lần được như vậy.
Mỗi anh em gởi Cô giáo ít tiền, để cô mua thêm thức ăn cho học sinh.
Lại nhớ đã 6-7 năm trước, làm Nối vòng tay lớn lần thứ hai hay thứ ba gì đó , mình cử mấy nhóm đi vào các miền nghèo . Mỹ Linh ( Giờ vẫn dẫn Văn hóa- Sự kiện và nhân vật trên VTV3) đi mũi Tây Bắc. Cũng vào chỗ học sinh dân tộc nội trú, quay cảnh bữa cơm của lũ trẻ. Rồi hôm phát trực tiếp từ trường quay S9 Mỹ Linh nói rằng chỉ cần 2 ngàn đồng/ngày cho mỗi đứa bé thôi thì hàng ngày bữa ăn có màu sắc hơn, chứ bây giờ chỉ thấy có màu trắng của cơm và trắng của măng nấu muối….Rồi cô nàng không nén được, khóc nấc trước cả bao triệu người xem TV. Khóc thật sự, dù cố nén. Bằng ấy năm trôi qua. Năm vừa rồi là năm đầu tiên mình không còn chủ trì làm Nối vòng tay lớn của VTV. Nhưng hôm nay lên Suối Giàng, vẫn thấy bữa cơm như thế, rồi vẫn thấy con số 2 ngàn đồng thì mỗi ngày sẽ có thịt ăn, nhưng vẫn chưa có được cái hai ngàn ấy. Mà hai ngàn đồng cách đây 7 năm to hơn 2 ngàn đồng bây giờ lắm chứ .
Đi xuống, gặp cô người Mông trẻ bế con chắc mới 7-8 tháng tuổi, ngồi trên tảng đá. Hỏi ra mới biết từ bản xuống thăm con ở nội trú cấp một, đang đợi giờ tan học để gặp con. Và chắc đem 5 ngàn với hai cân gạo xuống nộp tiền ăn một tuần cho con. Đứa bé ngoan thật, người lạ bế cứ cười toe toét. Còn cô mẹ cũng hóm ra phết, mình hỏi đùa “ Cho tao mang về nuôi nhé”, thì trả lời “ Ừ, cho đấy, đẻ đứa khác được mà !”. Mấy anh em cho ít tiền gọi là mừng tuổi bé ( mới tháng 8, khà khà..) thì đỏ mặt gạt ra, phải dúi vào tay mới chịu lấy.
Trên đường trở ra, mới tính kỹ : Mỗi khu nội trú ( một khu 80 đứa cấp một, bên kia 45 đứa cấp hai) ngày nếu một bữa có thịt kho lẫn đậu phụ, sẽ cần 2kg thịt cho cấp 1, 1kg cho bọn cấp hai, kèm đậu phụ nữa là 300 ngàn/ ngày, hay là 9 triệu đồng/ tháng. Mỗi năm sẽ cần 108 triệu đồng. Nếu cả hai bữa có thịt trong ngày thì cần gấp đôi : 18 triệu/ tháng, hay 216 triệu/ năm .
Nếu cứ như thế 10 năm, để 125 đứa học sinh này ngày nào cũng có món thịt kho kèm đậu phụ (chắc chắn học sinh được ăn cơm với tý thịt khác với học sinh chỉ ăn cơm với món canh loãng , vì tuổi ấy, chúng nó cần đạm lắm để phát triển não), cần có từ một tỷ hai đến trên hai tỷ bốn trăm triệu. Với bằng ấy tiền, 125 đứa trẻ con được ăn có đạm trong cả mười năm !. Với từng cá nhân thì đó là món tiền lớn rồi. Nhưng để có 125 đứa trẻ (à, sau 10 năm, đó là các cô cậu thanh niên chứ) khỏe khoắn, đầu óc sáng láng…thì thêm số tiền đó có gọi được là nhiều không ?. 10 năm cơ mà, sau 10 năm, cả một thời đại công nghệ mới đã thay thế cái cũ trên thế giới này. Trong 10 năm ấy, ở chỗ này, nếu có từ 1 đến 2 tỷ (VNĐ đấy nhé, đừng nhầm sang USD mà phải tội) – giúp được trên 100 đứa trẻ lớn lên khỏe mạnh hơn, thông minh hơn để bước vào thời đại đó.
Mình biết nước ta nghèo (nói chung, rất chung thôi). Nhưng có nghèo đến thế không?
Thôi, không nghĩ chuyện xa xôi, mình quyết định là về nhà, gọi ngay Tiến Trọc và Thánh Cô để bàn về dự án cơm thịt kèm đậu cho 125 nhóc Suối Giàng này . Bước đầu là 1 bữa có thịt/ ngày, hay còn gọi dự án 9 triệu. Kéo được thêm bạn bè thì chuyển càng nhanh càng tốt sang 2 bữa có thịt/ngày, hay dự án 18 triệu/tháng. Lạy giời , đừng có lạm phát hay tăng giá nữa nhé, mức ấy là mức thịt bạc nhạc rồi, không hạ cấp xuống được nữa đâu !
Hay là bàn với Tiến Trọc và Thánh Cô lập hội những người bạn của trẻ con vùng cao?. Bây giờ có bao người đi phượt vùng cao, góp mỗi người một chút cho các nhóc. Lập trang web… Nhưng thôi, chuyện nhỏ làm được thì mới có khả năng làm chuyện to hơn.
Khi rời Suối Giàng được vài chục cây số,chợt nhớ chuyện không biết buổi sáng bọn trẻ con này nó có được ăn gì không. Nói với mọi người trên xe. Mỗi người đoán một kiểu, nhưng không ai dám chắc.
Về đến Phú Thọ, thì mình hiểu ra: Từ lúc rời Suối Giàng đến giờ, tâm trạng xót và bi quan, có cả chút phẫn nữa, nhưng lại vẫn có một sợi gì đó ấm áp lẩn khuất, mà rõ ràng là từ các câu nói nghe được. Chợt nhớ lúc ở bếp trường cấp hai, mình hỏi cô giáo: Thế mỗi cô giáo phải bớt bao nhiêu tiền từ lương của mình để mua thức ăn cho các cháu ?. Cô giáo trả lời : Dạ, không giống nhau, người lương cao hay là Đảng viên thì góp nhiều hơn, giáo viên hợp đồng hay quần chúng thì góp ít hơn… Vậy là Đảng viên thì san từ lương giáo viên miền núi của mình số tiền nhiều hơn người khác để mua thức ăn cho học sinh. Quả thật, đã lâu lắm rồi, mình hiếm khi nghe được một điều đẹp đẽ như vậy về Đảng viên. Mà không phải nghe từ một diễn đàn hay khung cảnh hoành tráng nào. Mà nghe thì tin ngay. Nghe mà thấy lòng đỡ lạnh. Bởi mình cũng là đảng viên đã mấy chục năm rồi.
Về đến Hà Nội, mở máy ra viết dòng đầu của bài này, để gửi cho Tiến Trọc – đấy , chính cái dòng: “Hôm nay, lần đầu lên Suối Giàng, định ngắm mấy cây chè cổ thụ”…mới nhớ ra là sáng nay tất cả đã quên chuyện xem cây chè. Đỗ xe xong, sà vào đám trẻ, bần thần cả người bởi chuyện ăn uống của chúng nó, lên xe về, chẳng ai nhớ mục đích của việc phóng xe lên đỉnh núi Suối Giàng.
22.9.2011
Here is a life lesson : You don't have to be perfect to succeed in life, just have a burning desire to succeed and nothing can stop you from achieving your goal !! 
